Bắc Ninh: Chất lượng lượng quản trị địa phương - Những góc nhìn mới (Tiếp theo) – Bài 9: Nhận diện chất lượng quản trị địa phương qua hoạt động của Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp

19/05/2017 08:21 Số lượt xem: 151

Sau 20 tái lập, Bắc Ninh đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội với nhiều dấu ấn nổi bật, cơ bản hoàn thành mục tiêu xây dựng tỉnh công nghiệp và đang bước vào chặng đường mới khó khăn hơn nhiều: Xây dựng Bắc Ninh cơ bản trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo hướng văn minh, hiện đại vào những năm 20 của thế kỷ 21, theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX, từng bước hiện thực hóa Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Đây là một giai đoạn cần có sự chuyển đổi về chất trong quản lý điều hành, nâng cao chất lượng quản trị, thích ứng với quá trình đô thị hóa và quy mô kinh tế gia tăng nhanh chóng, trong xu hướng đẩy mạnh cải cách thể chế và tái cơ cấu kinh tế trên phạm vi quốc gia gắn với phương châm xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, phục vụ, liêm chính và hành động.

Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội xin giới thiệu một số nghiên cứu bước đầu về chủ đề này.

Bài 9: Nhận diện chất lượng quản trị địa phương qua hoạt động của Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp

Tháo gỡ nút thắt về môi trường kinh doanh

Qua nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội, môi trường kinh doanh của tỉnh Bắc Ninh nhiều năm được xếp hạng trong nhóm các tỉnh tốt nhất, nhưng do quy mô kinh tế tăng nhanh, một số hoạt động quản lý tỏ ra quá tải, ít nhiều ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh mà điển hình việc giải quyết khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp trong một số trường hợp chưa kịp thời và triệt để. Theo kết quả khảo sát tại thời điểm đầu năm 2016, khi gặp khó khăn, vướng mắc, có 43,55% doanh nghiệp sẽ giải quyết bằng cách gặp trực tiếp những người chuyên trách có liên quan tới vướng mắc của doanh nghiệp. Điều này càng làm dấy lên những quan ngại trong việc gia tăng chi phí không chính thức. Vì vậy cơ chế nắm bắt khó khăn, vướng mắc và sự tận tâm trong giải quyết  sẽ góp phần giảm bớt chi phí không chính thức, đồng thời góp phần củng cố niềm tin vào môi trường kinh doanh.

Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp ra đời là kết quả nghiên cứu về 5 nút thắt của môi trường kinh doanh Bắc Ninh. Một tỉnh có Lãnh đạo luôn tiên phong với dòng vốn thu hút từ bên ngoài rất lớn như Bắc Ninh thì không thể chấp nhận bất cứ sự trì trệ nào dưới tên gọi: “nút thắt của môi trường kinh doanh”. Hoạt động của Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp nhằm giúp Chủ tịch UBND tỉnh điều phối, thực hiện tốt sự phối hợp trong hoạt động của các Sở, ban, ngành, đơn vị, địa phương về công tác hỗ trợ doanh nghiệp, trọng tâm là kịp thời nắm bắt, giải quyết dứt điểm khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp; đa dạng hóa kênh thông tin phản ánh, tiếp nhận và phản hồi, giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp; ngăn ngừa các việc làm của các cơ quan Nhà nước có thể gây phiền hà cho doanh nghiệp, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh của tỉnh thân thiện, an toàn, minh bạch hơn.

Vượt qua những nghi ngại ban đầu

Sau những nghi ngại đầu tiên khi chúng tôi giới thiệu về Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp, nhiều doanh nghiệp đã trải nghiệm thú vị về phản ánh thông tin và nhận trờ giúp từ Tổ công tác. Khi chúng tôi gửi email đến doanh nghiệp giới thiệu về Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp – Một nỗ lực mới của tỉnh  Bắc Ninh để cải thiện môi trường kinh doanh, một số doanh nghiệp đã ngỡ ngàng vì không tin là có một đội ngũ cán bộ dành thời gian quan tâm lắng nghe giải quyết các khó khăn vướng mắc của doanh nghiệp với thái độ thân thiện, tận tâm và am hiểu sâu sắc về các vướng mắc mà doanh nghiệp có thể gặp phải.

Điều đó cũng cho thấy cần thiết cần củng cố lòng tin của doanh nghiệp vào những nỗ lực mới của tỉnh về cải thiện môi trường kinh doanh.

Tổ Công tác hỗ trợ DN có mặt trợ giúp Công ty Thiên Ân (Khu công nghiệp Quế Võ III) – Trường hợp đầu tiên được nhận hỗ trợ

Kết quả đáng khích lệ

Sau 1 năm đi vào hoạt động và gắn kết với mô hình “Bác sĩ doanh nghiệp Bắc Ninh”, Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp (Tổ công tác) đã tiếp nhận 77 ý kiến phản ánh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong các lĩnh vực quản lý nhà nước với nhiều hình thức phản ánh khác nhau.

Bảng: Phân loại ý kiến phản ánh theo nội dung

Nội dung

Số lượng

Phản ánh vướng mắc, khó khăn

37

Hỏi về cơ chế, chính sách

31

Hỗ trợ tư vấn về quản trị kinh doanh

5

Phản ánh nhũng nhiễu

4

Tổng

77

 

Vướng mắc của doanh nghiệp và năng lực hành động của cơ quan Nhà nước -Trường hợp của Sở Tài nguyên và môi trường

Thống kê sơ bộ chiếm ~ 25% số lượng ý kiến phản ánh của doanh nghiệp, hộ kinh doanh liên quan đến lĩnh vực tài nguyên môi trường. Trong lĩnh vực này, Tổ công tác đã nhận được ý kiến tham vấn và sự phối hợp tích cực của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh. Có trường hợp  doanh nghiệp  hoàn thiện hồ sơ, thủ tục thuê đất để xây dựng Nhà máy sản xuất giấy  nhưng sau 07 tháng kể từ khi có Biên lai thu tiền phí và lệ phí, doanh nghiệp chưa nhận được Thông báo phản hồi của cán bộ thụ lý hồ sơ. Sau khi phản ánh đến Tổ công tác, trường hợp của doanh nghiệp đã được Sở Tài nguyên và Môi trường giải quyết dứt điểm, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định cho phép doanh nghiệp thuê đất để xây dựng nhà máy.

Trường hợp khác doanh nghiệp gặp vướng mắc trong hoàn thiện hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất trong 1 thời gian dài do không được cán bộ chuyên môn của Sở, ngành hướng dẫn thủ tục, trình tự giải quyết. Sau khi tiếp nhận ý kiến phản ánh của doanh nghiệp, Sở Tài nguyên và Môi trường đã giải quyết dứt điểm trong vài ngày.

Quá trình thực thi chính sách có nhiều bất cập

Sự không nhất quán và rõ ràng của chính sách đã gây khó khăn, ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp. Qua hoạt động của Tổ công tác có thể nhận thấy một số lỗ hổng trong công tác quản lý nhà nước.

Do không có sự hiểu nhất quán về thế nào là khu công nghiệp được thành lập theo quy định của Chính phủ nên doanh nghiệp đã mất nhiều thời gian trong quá trình hoàn thiện hồ sơ xin ưu đãi thuế cho danh mục tạo tài sản cố định.

Trường hợp của doanh nghiệp phát sinh tranh chấp với cơ quan Nhà nước, mặc dù đã có phán quyết của Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam nhưng cơ quan Nhà nước kéo dài, chưa thực hiện phán quyết dẫn đến diễn biến phức tạp kéo dài.

Có trường hợp gặp vướng mắc do thực hiện các quy định Nhà nước không đầy đủ dẫn tới doanh nghiệp không được hưởng ưu đãi đầu tư như giấy chứng nhận đầu tư đã cấp.

Chính sách hỗ trợ nông nghiệp được doanh nghiệp đánh giá tốt nhưng việc cấp phát kinh phí ở cấp huyện nhiều trở ngại, doanh nghiệp thấy phiền hà.

Chưa có sự sẵn sàng vào cuộc của một số đơn vị cấp huyện

Trường hợp của doanh nghiệp gặp vướng mắc, trong vai trò ủy viên thường trực Tổ công tác, Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế- xã hội đã 03 lần gửi văn bản đề nghị UBND huyện phối hợp cung cấp thông tin để báo cáo UBND tỉnh có phương án giải quyết vướng mắc cho doanh nghiệp nhưng không nhận được sự phản hồi và phối hợp của UBND huyện.

Văn hóa ứng xử và lời cảm ơn của doanh nghiệp

Sau một thời gian đi vào hoạt động theo cách thức riêng mang tính chuyên nghiệp và hiệu quả, hoạt động của Tổ công tác đã tạo nên một không gian trợ giúp khác biệt đến cộng đồng doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp cảm nhận rõ hơn những nỗ lực của chính quyền tỉnh Bắc Ninh trong việc thực hiện cam kết mạnh mẽ về cải thiện môi trường kinh doanh. Vượt qua những nghi ngại ban đầu, đến nay hoạt động của Tổ công tác đã được các doanh nghiệp ghi nhận, tin tưởng và đánh giá cao thông qua những lời chia sẻ, động viên hay những lá thư cảm ơn chân thành gửi đến Tổ công tác. Lời cảm ơn của doanh nghiệp được các Sở, ngành coi trọng, đây là điều rất đáng khích lệ vì thể hiện sự đánh giá cao của doanh nghiệp về cách thức ứng xử nhanh, kịp thời vì nhiều trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn đã lâu, kéo dài thêm 1 ngày là thêm thời gian, thêm chi phí, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.  

Doanh nghiệp ghi nhận đổi mới và quyết tâm, sự tận tụy của Lãnh đạo tỉnh nhưng chưa yên tâm với cơ quan cấp dưới

Các doanh nghiệp đều cho biết, rất tin tưởng với sự đổi mới và quyết tâm, sự tận tụy của Lãnh đạo tỉnh nhưng chưa yên tâm với cơ quan cấp dưới ở Sở, ngành, cấp huyện, xã. Điều này hoàn toàn phù hợp với kết quả trong dữ liệu PCI đã công bố. Tuy nhiên các doanh nghiệp cũng cho biết, không vì thế mà phản ánh vượt cấp lên trên (trừ trường hợp quá bức xúc). Doanh nghiệp rất muốn hợp tác với cấp huyện, Sở, ngành để giải quyết vấn đề thấu tình, đạt lý. Vì vậy khi doanh nghiệp đã phản ánh tới Lãnh đạo tỉnh thì được hiểu là vấn đề đã rất bức xúc, họ đã không có nhiều lựa chọn khác, nên ý kiến phản ánh cần được xử lý nhanh, chi tiết, cụ thể. Doanh nghiệp cũng sẵn sàng chia sẻ với Thường trực Tổ công tác về những nội dung nhạy cảm như chi phí không chính thức hay nhận xét về năng lực, tinh thần thái độ của cán bộ trong thực thi công vụ. Cơ chế chính sách có thể đã bị “khúc xạ” qua các tầng nấc cán bộ, dẫn tới khó khăn, vường mắc, ảnh hưởng nhiều tới môi trường kinh doanh. Đây có thể là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho môi trường kinh doanh của tỉnh chậm được cải thiện trong vài năm gần đây.

Vì vậy tỉnh cũng cần quan tâm đến đào tạo, sử dụng cán bộ có năng lực, phẩm chất đạo đức tốt, có tinh thần đổi mới, “nói thật, làm thật” để cải thiện môi trường kinh doanh bền vững. Môi trường kinh doanh tốt của hôm nay chính là nguồn lực cho phát triển tỉnh Bắc Ninh 10 năm sau.

Các vướng mắc ngày càng đa dạng: Cơ sở để tiếp tục nhận diện khiếm khuyết về môi trường kinh doanh

Hiện nay, vướng mắc do doanh nghiệp phản ánh ngày càng đa dạng, xuất hiện cả một số lĩnh vực như thu quỹ an ninh quốc phòng, đảm bảo an ninh trật tự; cư trú của người nước ngoài,…

Sự quan tâm của các doanh nghiệp FDI

Hoạt động trọng tâm của Tổ công tác để nắm bắt, giải quyết dứt điểm khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, bước đầu chú trọng hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, các doanh nghiệp FDI đã nhận diện được tính ưu việt, rất quan tâm đến hoạt động của Tổ công tác. Có thể nhận thấy các doanh nghiệp FDI có cách thức chuyên nghiệp. Thứ nhất, các doanh nghiệp FDI khi phản ánh đến Tổ công tác đều có danh tính rõ ràng, không che dấu thông tin và các vấn đề phản ánh mạch lạc, đầy đủ minh chứng về hồ sơ và thực tiễn. Thứ hai, các doanh nghiệp FDI có xu hướng thiết lập thành nhóm doanh nghiệp để tạo sự đoàn kết, tạo tiếng nói mang tính chất cộng đồng, không mang tính đơn lẻ. Thứ ba, các doanh nghiệp FDI tùy từng nội dung để thiết lập chương trình hành động, tổ chức các cuộc họp và thuyết trình nội dung phản ánh của đại diện doanh nghiệp. Thứ tư, khi đã phản ánh, các doanh nghiệp FDI yêu cầu thời hạn giải quyết từng nội dung rất cụ thể, rõ ràng và minh bạch. 

Bằng chứng về xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ

Tổ công tác cũng ra đời và hoạt động trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh những cải cách về môi trường kinh doanh với những thông điệp về Chính phủ liêm chính, kiến tạo và phục vụ người dân và doanh nghiệp. Những quyết sách mới về cải thiện môi trường kinh doanh của Chính phủ và của tỉnh Bắc Ninh đã được Tổ công tác chuyển tải tới doanh nghiệp.

Phát biểu tại tại phiên họp đầu tiên của HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2016-2020, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Tử Quỳnh nhấn mạnh: “UBND tỉnh quyết tâm đổi mới, tăng cường kỷ cương, kỷ luật hành chính, xây dựng chính quyền kiến tạo và phục vụ nhân dân; xác định doanh nghiệp là động lực của phát triển, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân là mục tiêu phát triển. Doanh nghiệp và người dân phải là đối tượng phục vụ; lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp là thước đo hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp”.

Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp đã tạo ra tác động lan tỏa đến mỗi cán bộ công chức về đạo đức công vụ trong nền kinh tế thị trường, chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, an toàn cho doanh nghiệp. Ở đó, các cơ quan Nhà nước, cùng với chức năng quản lý đã bổ sung chức năng chỉ dẫn, tạo nố lực dẫn dắt phát triển dựa trên nền tảng môi trường kinh doanh ngày càng có chất lượng cao.

Một số kiến nghị

Trên cơ sở thực trạng tiếp nhận và giải quyết ý kiến phản ánh của doanh nghiệp thông qua Tổ công tác hỗ trợ doanh nghiệp, Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế- xã hội kính đã kiến nghị với UBND tỉnh trong thời gian tới tăng cường chỉ đạo tập trung giải quyết dứt điểm khó khăn, vướng mắc của một số doanh nghiệp; yêu cầu các Sở, ngành, cấp huyện, thị xã, thành phố nâng cao tinh thần cầu thị, trách nhiệm, sự phối hợp tích cực trong giải quyết đề nghị, kiến nghị của doanh nghiệp. Coi trọng công tác tiếp nhận, giải quyết, tháo gỡ khó khăn vưởng mắc của doanh nghiệp theo tinh thần quyết đoán, khẩn trương, minh bạch, rõ ràng; xử lý nghiêm cán bộ gây khó khăn, nhũng nhiễu. Đối với cán bộ tuy chưa làm rõ được tiêu cực nhưng nếu để công việc chậm trễ hoặc tạo ra sự phàn nàn của doanh nghiệp thì kiên quyết điều chuyển, thay đổi vị trí công tác. Tổ chức đối thoại với doanh nghiệp để giải quyết dứt điểm, đồng thời tăng cường sự hợp tác giữa cơ quan Nhà nước và doanh nghiệp, tránh xung đột, diễn biến phức tạp, tăng cường thiện cảm, tin tưởng của doanh nghiệp với cơ quan Nhà nước.

Việc giải quyết khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp cần đi đôi với tăng cường kỷ cương trong quản lý, đảm bảo tính công bằng: doanh nghiệp được trợ giúp tối đa theo tinh thần chính quyền kiến tạo phát triển, phục vụ, nhưng nếu cố tình vi phạm pháp luật thì xử lý nghiêm và công khai, ngăn chặn tình trạng cán bộ cơ quan Nhà nước tư vấn, thương lượng dẫn tới thiệt hại, hậu quả xấu về sau cho chính doanh nghiệp đó và tổn hại đến môi trường kinh doanh.

TS. Nguyễn Phương Bắc; Ths.Nguyễn Thị Thúy Yên