Chỉ số PAPI – Cầu nối giữa chính sách và thực tiễn (kỳ 1)

31/12/2019 14:50 Số lượt xem: 156

Với triết lý phát triển: “Người dân là trọng tâm của quá trình phát triển, là ‘khách hàng’ với đầy đủ khả năng đánh giá chất lượng phục vụ của nhà nước và chính quyền các cấp, đồng hành cùng nhà nước trên bước đường xây dựng “nhà nước của dân, do dân và vì dân” ở Việt Nam, những phát hiện nghiên cứu PAPI cho tới nay đã tạo ra một số ảnh hưởng đáng kể và ngày càng được các cấp chính quyền lưu tâm. Chỉ số PAPI đã và đang thực sự trở thành cầu nối giữa chính sách và thực tiễn, là nguồn dữ liệu quý giá trong quá trình đưa ra quyết định và ban hành chính sách ở cấp địa phương.

1. Kết quả đạt được qua 10 năm khảo sát Chỉ số PAPI (2009 - 2018)

Với lượng dữ liệu phong phú qua nhiều năm, các cơ quan đồng thực hiện nghiên cứu PAPI đã và đang đưa đến cho các cơ quan công quyền từ trung ương đến địa phương những góc nhìn của người dân thông qua các báo cáo thường niên. PAPI đóng vai trò là công cụ đo lường hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung và những ngành, lĩnh vực liên quan tới người dân nói riêng.

PAPI đã và đang đạt được những hiệu ứng quan trọng - một nguồn động lực to lớn để chương trình nghiên cứu tiếp tục phát triển. Cho tới nay, tất cả 63 tỉnh/thành phố trên toàn quốc đã chủ động hoặc tham gia tổ chức các buổi hội nghị, hội thảo về kết quả Chỉ số PAPI; trong đó 59 tỉnh/thành phố đã ban hành kế hoạch hành động, chỉ thị, nghị quyết hoặc công văn yêu cầu các cấp chính quyền từ tỉnh đến cơ sở cải thiện hoặc chấn chỉnh hiệu quả công tác quản trị và hành chính công nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu của người dân. Các tỉnh/thành phố lần đầu tiên đưa ra các chỉ đạo cụ thể trong năm 2018 gồm Kiên Giang, Hải Phòng, Tuyên Quang, Tiền Giang, Hòa Bình, Hà Nam, Điện Biên, Hưng Yên và Nam Định. Bốn tỉnh chưa có các quyết sách cụ thể gồm Cao Bằng, Long An, Sóc Trăng và Tây Ninh. Riêng năm 2018 đã có tới 38 tỉnh/thành phố ban hành mới hoặc bổ sung các văn bản đó nhằm củng cố hoặc cải thiện sự hài lòng của người dân thông qua Chỉ số PAPI trong những năm tiếp theo. Một số tỉnh cũng đang ‘địa phương hóa’ Chỉ số PAPI. Vì vậy, Chỉ số PAPI là một trong những công cụ giúp xác định những tiến bộ đã đạt được, những điểm nghẽn cần xử lý trong quản trị và hành chính công ở cấp tỉnh, đồng thời cung cấp thông tin đầu vào cho quá trình hoạch định chính sách ở cấp trung ương.

Dữ liệu PAPI đã và đang được sử dụng rộng rãi bởi nhiều cơ quan, ban ngành từ trung ương đến địa phương, các đối tác phát triển, tổ chức xã hội, báo giới và cộng đồng nghiên cứu. Trong năm qua, nhiều phát hiện nghiên cứu PAPI được trích dẫn trong các báo cáo của một số bộ, ban, ngành, như Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài Nguyên và Môi trường, Bộ Y tế và đại biểu Quốc hội trong các phiên chất vấn. Hơn nữa, PAPI cũng được nhiều lãnh đạo cấp cao của Đảng, Chính phủ và Quốc hội đề cập tới tại nhiều hội nghị và cuộc làm việc với địa phương. Chẳng hạn, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, khi làm việc với các tỉnh/ thành phố như Hà Nội, Sóc Trăng, Ninh Bình, Phú Yên, Thừa Thiên-Huế, Bắc Ninh, Thanh Hóa và Hậu Giang, đã yêu cầu các cấp chính quyền địa phương duy trì hoặc cải thiện Chỉ số PAPI. Bên cạnh đó, Thư viện Quốc hội Việt Nam cũng chia sẻ báo cáo PAPI với các đại biểu Quốc hội trong nhiều năm qua, và đã chuyển 500 báo cáo PAPI 2017 tới các đại biểu Quốc hội trước thềm kỳ họp Quốc hội tháng 5 năm 2018. Bên cạnh đó là sự ủng hộ của báo giới và các tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức phi chính phủ trong việc sử dụng thông tin và dữ liệu PAPI nhằm thúc đẩy minh bạch, trách nhiệm giải trình của các cấp chính quyền, cũng như định hướng hoạt động và phát triển của tổ chức.

Ngoài ra, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh đã và đang thực hiện lồng ghép cách tiếp cận và phương pháp PAPI vào các chương trình đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ lãnh đạo ở cấp trung ương và địa phương. Chương trình bồi dưỡng lãnh đạo nguồn cao cấp cho nhiệm kỳ 2021-2026 của Học viện, bắt đầu từ 2019, sẽ đưa PAPI vào giới thiệu tới các ứng cử viên cho nhiều vị trí người đứng đầu các cơ quan công quyền từ trung ương đến địa phương. Học viện cũng đang giới thiệu phương pháp nghiên cứu PAPI vào hệ thống trường chính trị cấp tỉnh. Qua đó, dữ liệu và phương pháp PAPI được chia sẻ với các nhà hoạch định chính sách ở trung ương cũng như giới hoạt động thực tiễn ở địa phương trước bầu cử toàn quốc năm 2021.

Ở tầm quốc tế, dữ liệu PAPI được sử dụng trong báo cáo đánh giá về tiến trình thực hiện Chương trình nghị sự 2030 về Phát triển bền vững của Việt Nam không chỉ trong báo cáo của Liên Hợp quốc mà còn của Chính phủ Việt Nam tại Liên Hợp quốc. Gần đây, Ngân hàng Thế giới nêu PAPI là một trong những công cụ hữu hiệu trong việc người dân đánh giá quyền tiếp cận thông tin ở Việt Nam. Phương pháp và kết quả PAPI cũng đã được chia sẻ với giới học giả và hoạt động thực tiễn tại Hội nghị quốc tế về Phát triển bền vững tại Đại học Michigan, Hoa Kỳ trong năm 2018.

(Còn tiếp)

Nhung Chu – Viện Nghiên cứu PTKTXH