Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh- Từ chính sách đến thực tiễn

27/09/2017 09:12 Số lượt xem: 126

Nhằm phổ biến các nội dung mới của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và định hướng những chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của tỉnh Bắc Ninh. Ngày 25/9/2017, tại Trung tâm Văn hóa, Thể thao, Du lịch Phú Sơn- Thành phố Bắc Ninh, Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế- xã hội phối hợp với Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam, Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa, Câu lạc bộ Đầu tư và Khởi nghiệp tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội thảo với chủ đề “Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh- Từ chính sách đến thực tiễn”. 

Toàn cảnh hội thảo

Chủ trì Hội thảo có ông Nguyễn Nhân Phượng- Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh; TS.Nguyễn Phương Bắc- Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế- xã hội tỉnh cùng sự tham dự của lãnh đạo các Sở, ban, ngành, UBND các huyện, thị xã, thành phố, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh và chuyên gia đến từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.  

Mở đầu Hội thảo, ông Lê Văn Khương- Cục Phát triển doanh nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư giới thiệu những nội dung mới của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Luật HT DNNVV). Với mục tiêu hỗ trợ DNNVV theo các ưu tiên có trọng tâm trọng điểm mà Chính phủ đã đặt ra, Luật HT DNNVV đưa ra nhóm các chính sách hỗ trợ cơ bản gồm hỗ trợ tiếp cận tín dụng; hỗ trợ thuế, kế toán; hỗ trợ mặt bằng sản xuất; hỗ trợ cơ sở ươm tạo, kỹ thuật, khu làm việc chung; hỗ trợ mở rộng thị trường; hỗ trợ thông tin, tư vấn, pháp lý; hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực. Theo quy định của Luật, nhóm các chính sách hỗ trợ theo mục tiêu tập trung hỗ trợ DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh và doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Chính sách hỗ trợ DNNVV chuyển đổi từ hộ kinh doanh nhằm thúc đẩy các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, gia tăng tính minh bạch, cơ hội tiếp cận các nguồn lực và hỗ trợ cho đối tượng này phát triển, qua đó tạo việc làm, thu nhập, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp, người lao động và các bên liên quan, góp phần phát triển kinh tế - xã hội; chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp với mục tiêu thúc đẩy phát triển các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên cơ sở hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo bền vững và thân thiện. Luật HT DNNVV sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018 và được kỳ vọng là cú hích cho DNNVV phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng đến các mục tiêu của Nghị quyết số 35/NQ-CP của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020.

Đại diện Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), ông Phan Trọng Đạt- Phó Tổng thư ký VIAC giới thiệu hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp thông qua hoạt động của Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam. Là một tổ chức độc lập, uy tín và lâu đời nhất tại Việt Nam về giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và hòa giải với đội ngũ Trọng tài viên chuyên nghiệp, VIAC đã giải quyết hàng nghìn vụ tranh chấp liên quan đến tất cả lĩnh vực thương mại như mua bán hàng hóa, vận tải, bảo hiểm, xây dựng, tài chính, ngân hàng, đầu tư,… với các bên tranh chấp đến từ 60 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Các hình thức, nội dung hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp của VIAC gồm: Xây dựng và khai thác các cơ sở dữ liệu pháp luật phục vụ hoạt động của doanh nghiệp; Xây dựng tài liệu giới thiệu, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật; Bồi dưỡng kiến thức pháp luật cho doanh nghiệp; Giải đáp pháp luật cho doanh nghiệp; Tiếp nhận kiến nghị của doanh nghiệp và hoàn thiện pháp luật; Xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp. Với những đặc điểm như Trọng tài có tính phi nhà nước, phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là sự kết hợp giữa hai yếu tố thỏa thuận và tài phán, tính bảo mật, phán quyết trọng tài là chung thẩm, sự hỗ trợ của Tòa án và thực tiễn hoạt động của VIAC khẳng định Trọng tài đang ngày càng phát triển trở thành một trong những phương thức tối ưu nhất để giải quyết tranh chấp, đem lại niềm tin và là chỗ dựa về công lý của cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước.  

Tại Hội thảo, TS.Nguyễn Phương Bắc- Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế- xã hội phân tích định hướng xây dựng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh. Bắc Ninh đã và đang khẳng định là thị trường thuận lợi cho DNNVV phát triển với những nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, có nhiều điều kiện thuận lợi trong thu hút vốn đầu tư trong nước và ngoài nước, quy hoạch đồng bộ các khu, cụm công nghiệp cùng một số biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp theo Nghị định số 56/NĐ-CP của Chính phủ như trợ giúp tài chính, trợ giúp phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ đổi mới công nghệ, trợ giúp về mặt bằng sản xuất, thúc đẩy xúc tiến thương mại,…Trong bối cảnh tính lịch sử của các chính sách mới ban hành giai đoạn 2015-2017 và không trái Luật HT DNNVV, sự thay đổi của một số chương trình hỗ trợ theo Luật HT DNNVV cùng với các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp của Trung ương đang triển khai, tỉnh Bắc Ninh cần hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh vào các mục tiêu phát triển của tỉnh: phát triển kinh tế đô thị hướng tới xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc TW; kết nối với khu vực FDI hình thành cụm ngành. Từ những vấn đề cốt lõi của doanh nghiệp và chính quyền, việc thay đổi tư duy trong thiết kế chính sách là cần thiết. Theo bài phân tích của TS.Nguyễn Phương Bắc, một “chính sách tốt” trong hỗ trợ doanh nghiệp đảm bảo các yếu tố: Tính thống nhất là các qui định về chính sách hỗ trợ không mâu thuẫn với văn bản pháp luật cấp trên, các văn bản khác cũng như trong cùng một văn bản, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam; Tính minh bạch là các qui định về chính sách hỗ trợ có rõ ràng không (đặc biệt là quyền và nghĩa vụ), không gây hiểu nhầm, hiểu theo nhiều nghĩa hoặc tạo ra sự tùy tiện trong áp dụng; Tính hợp lý là các qui định về chính sách hỗ trợ giúp đạt được mục tiêu chính sách đã đề ra, đảm bảo lợi ích chính đáng của các bên liên quan, trên căn cứ khoa học, phù hợp với nhu cầu xã hội và giải quyết được vướng mắc trên thực tế; Tính khả thi là các qui định về chính sách hỗ trợ tạo sự thuận tiện cho quá trình áp dụng kể cả đối với doanh nghiệp lẫn cơ quan nhà nước, phù hợp với năng lực, điều kiện thực tế của đối tượng chịu tác động; Chi phí tuân thủ là tổng các chi phí về mặt tiền bạc, thời gian, công sức, cơ hội và cả những rủi ro mà tất cả các đối tượng gồm doanh nghiệp và cơ quan triển khai phải bỏ ra để tuân thủ quy định của chính sách hỗ trợ. Từ các tiêu chuẩn trên để có cách thức rà soát chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ khảo sát nhu cầu doanh nghiệp, đánh giá, đối chiếu để có nguyên tắc xây dựng chính sách hiệu quả.  

Xuất phát từ một trong những vấn đề cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, đại diện nhóm nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế- xã hội trình bày định hướng xây dựng chính sách hỗ trợ nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế. Cơ sở xây dựng căn cứ từ các chính sách hỗ trợ của Trung ương như Quyết định số 712/QĐ-TTg ngày 21/5/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình quốc gia “Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2020” với 9 dự án của chương trình, Quyết định số 1041/QĐ-TTg, Quyết định số 225/QĐ-TTg và Quyết định số Quyết định số 225/QĐ-TTg phê duyệt một số dự án thuộc chương trình quốc gia theo Quyết định số 712/QĐ-TTg. Mặc dù tỉnh đã có một số chính sách trợ giúp phát triển DNNVV nhưng công tác xúc tiến và quảng bá cho lĩnh vực năng suất, chất lượng chưa được tổ chức có hệ thống và chuyên nghiệp, thiếu sự liên kết và hợp tác giữa các ngành, chưa có sơ đồ toàn cảnh về các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nên các chương trình hỗ trợ còn chồng chéo, chưa tạo và quản lý được mạng lưới các tổ chức, cá nhân có chức năng đào tạo tư vấn về năng suất chất lượng, đội ngũ cán bộ thực hiện triển khai các chương trình chưa được đào tạo chuyên sâu về năng suất chất lượng, chưa có tầm nhìn toàn diện và mục tiêu đồng bộ về mục tiêu, nhu cầu thiết thực của các doanh nghiệp trên cơ sở chẩn đoán, khảo sát. Thông qua nghiên cứu chính sách của hơn 20 tỉnh, thành phố và nhận thấy sự cần thiết xây dựng chính sách hỗ trợ nâng cao chất lượng, sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh, nhóm nghiên cứu đề xuất một số nội dung tập trung hỗ trợ như: Hỗ trợ các doanh nghiệp trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và ứng dụng kết quả khoa học công nghệ, đổi mới công nghệ, sản xuất sản phẩm mới; Hỗ trợ các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng suất và chất lượng: lập áp dụng thành công các hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn Quốc tế,  hoặc công cụ cải tiến năng suất chất lượng; Hỗ trợ các doanh nghiệp trong lĩnh vực xác lập và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; Hỗ trợ các doanh nghiệp trong lĩnh vực khai thác thông tin và quảng bá doanh nghiệp.

Tại Hội thảo, đại diện các doanh nghiệp cùng lãnh đạo cơ quan nhà nước trong lĩnh vực trọng điểm như đầu tư, thuế, tài nguyên và môi trường cùng thảo luận và đưa ra một số đề xuất, kiến nghị để chính sách hỗ trợ DNNVV có tính thiết thực và hiệu quả. 

Ths.Nguyễn Thị Thúy Yên - Viện NC PTKTXH