Nâng cao năng lực và trách nhiệm giải trình nhằm cải thiện chất lượng quản trị địa phương

14/07/2017 08:11 Số lượt xem: 133

Chiều ngày 12/7, sau hai ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm, Kỳ họp thứ Năm, HĐND tỉnh khoá XVIII đã bế mạc.

Với sự thống nhất cao, HĐND biểu quyết thông qua Nghị quyết về mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp chủ yếu phát triển kinh tế- xã hội 6 tháng cuối năm 2017 và 20 Nghị quyết quan trọng khác, bao gồm nhiều chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết kịp thời các nhiệm vụ trước mắt, cũng như xác định những định hướng lớn trong phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng Bắc Ninh trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2022.

Đại biểu HĐND tỉnh chất vấn ngành chức năng tại Kỳ họp thứ Năm, HĐND tỉnh Khóa XVIII.

Một trong những bước tiến quan trọng trong hoạt động của HĐND tỉnh thể hiện tại kỳ họp này là nâng cao chất lượng giải trình của các cơ quan Nhà nước thông qua việc trả lời các ý kiến cử tri và hoạt động chất vấn, trả lời chất vấn tại hội trường, thể hiện xu hướng thúc đẩy nâng cao năng lực và trách nhiệm giải trình,  cải thiện chất lượng quản trị địa phương.

Theo UNDP (Chương trình phát triển Liên hiệp quốc), quản trị nhà nước là một tập hợp các giá trị, chính sách và thể chế mà thông qua đó một xã hội sử dụng để quản lý các vấn đề kinh tế, chính trị và xã hội của mình thông qua mối liên hệ giữa chính phủ, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân. Đó là cách mà xã hội quyết định và thực hiện quyết định, đạt được sự hiểu biết, thỏa thuận và hành động. Bao gồm cơ chế, quy trình để công dân và xã hội đạt được lợi ích, nâng cao hiệu quả quản trị dựa trên sự thực hiện đầy đủ  quyền và trách nhiệm pháp lý của mình.

Quản trị địa phương là dạng quản trị nhà nước thực hiện trên địa bàn lãnh thổ (địa phương), được thực hiện dựa trên những nguyên tắc chung của quản trị nhà nước thực hiện chiến lược phát triển địa phương và yêu cầu của người dân. Với ý nghĩa đó, quản trị địa phương không chỉ thuộc về công việc của bộ máy chính quyền mà bao gồm cả tương tác với người dân, cộng đồng nói chung và năng lực quả trị của các cơ quan công quyền ở địa phương được thể hiện qua quá trình tương tác ấy.

Chất lượng quản trị địa phương được đánh giá dựa trên các tiêu chí hình thành từ việc đáp ứng yêu cầu của các trụ cột nền hành chính hiện đại: Trách nhiệm giải trình; tính minh bạch; tính dự báo và sự tham gia của người dân. Vì vậy các tiêu chí hay chỉ số đánh giá cần xây dựng dựa trên hệ thống đánh giá từ bên ngoài, từ sự trải nghiệm của người dân về chất lượng quản trị của chính quyền thay vì chỉ sử dụng hệ thống đánh giá bên trong.

Trong xu hướng đổi mới quản trị nhà nước hiện nay, các cơ quan nhà nước cần coi doanh nghiệp và người dân là khách hàng, dẫn tới khái niệm dịch vụ công. Để nâng cao chất lượng dịch vụ công, cần đổi mới tư duy nhìn nhận chất lượng chất lượng quản trị công theo quan điểm marketing. Marketing  dịch vụ công là hoạt động marketing trong cung cấp dịch vụ công với ý nghĩa là làm thế nào để cung ứng dịch vụ công tốt nhất, thỏa mãn nhu cầu của cộng đồng – những người thụ hưởng dịch vụ bao gồm cả công dân và doanh nghiệp. 

Đó là lý do cần thiết phải áp dụng các chỉ số đo lường chất lượng quản trị địa phương từ trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp. Cách thức này phù hợp với chủ trương của Trung ương Đảng khóa XII mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nêu tại cuộc họp báo ngày 28/01/2016 “Gần dân, trọng dân, vì dân, bám sát thực tiễn, nói đi đôi với làm”; xu hướng xây dựng Chính phủ kiến tạo, phục vụ được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thúc đẩy mạnh mẽ trong thời gian gần đây.

Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công (PAPI) năm 2016 đã bổ sung các chỉ tiêu về tương tác giữa chính quyền và người dân thông qua việc đánh giá năng lực tiếp nhận, xử lý, giải quyết ý kiến, kiến nghị, phản ánh của người dân. Vì vậy, công tác giải trình, mà một trong những cách thức đã được luật định là giải trình thông qua hoạt động của HĐND các cấp ngày càng có ý nghĩa quan trọng.

Phát biểu tại kỳ họp HĐND tỉnh ngày 11/7/2017, đồng chí Nguyễn Nhân Chiến, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh nêu rõ những thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Bắc Ninh nằm trong nhóm dẫn đầu của cả nước về nhiều tiêu chí, từ đó “phát huy những thành tích, kết quả, tạo sự bứt phá, hướng tới mục tiêu phấn đấu xây dựng tỉnh Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc T.Ư vào năm 2022 (sớm hơn nhiều so với mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX đề ra)”. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy cũng chỉ ra những tồn tại, hạn chế và yêu cầu: Cần thấy rõ nguyên nhân chủ quan để các cấp, các ngành từ tỉnh đến cơ sở kịp thời khắc phục.

Trách nhiệm giải trình có ý nghĩa quan trọng để có thể thực hiện được yêu cầu khắc phục những hạn chế theo chỉ đạo của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy. Hoạt động giải trình giúp nhân dân tiếp cận thông tin đầy đủ, đánh giá được hoạt động của các cơ quan Nhà nước. Cơ quan Nhà nước, nhất là người đứng đầu  đề cao trách nhiệm với vị trí, vai trò công tác trong tương tác, lắng nghe ý kiến của người dân, thể hiện năng lực, kỹ năng ứng xử, phẩm chất đạo đức và chuyên môn  trước sự giám sát công khai của nhân dân và các phương tiện truyền thông. Điều đó càng có ý nghĩa quan trọng trong xu hướng nâng cao năng lực quản trị của các cơ quan Nhà nước hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền đô thị ở tỉnh Bắc Ninh trong những năm tới, khi mà nhu cầu về thông tin và giải trình với người dân phải nhanh hơn, minh bạch hơn.

Trong xu hướng ấy, các Chỉ số đo lường chất lượng quản trị địa phương là công cụ quan trọng để đánh giá hiệu quả về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước trên địa bàn tỉnh. Cùng với việc tỉnh Bắc Ninh đưa vào hoạt động Trung tâm hành chính công và công bố Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp Sở, ngành, cấp huyện; sử dụng các kết quả khảo sát, dữ liệu đánh giá khách quan, thì trách nhiệm giải trình của các cơ quan Nhà nước trước HĐND các cấp có ý nghĩa lớn để thúc đẩy xây dựng chính quyền kiến tạo phát triển, phục vụ. Điều đó giúp cho người dân tiếp cận nhiều hơn tới thành quả phát triển mà tăng trưởng kinh tế của tỉnh đem lại, góp phần thực hiện tốt hơn mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX đề ra, để Bắc Ninh phát triển bền vững, thịnh vượng.

TS Nguyễn Phương Bắc, Viện trưởng VNC PTKTXH