Nâng cao nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh

24/06/2020 08:55 Số lượt xem: 466

Trong quá tình phát triển kinh tế - xã hội, nguồn nhân lực tỉnh Bắc Ninh phát triển nhanh chóng cả về số lượng và không ngừng nâng cao về chất lượng; cơ cấu lao động thay đổi theo hướng phù hợp với quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước. 

Bắc Ninh là địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư, nhất là đầu tư FDI góp phần tạo lực hút lớn đối với lao động nhập cư từ các địa phương khác nên nguồn nhân lực rất dồi dào. Năm 2018, theo Niên giám thống kê Bắc Ninh, dân số trung bình của tỉnh Bắc Ninh có khoảng 1.247,5 người, tăng 32,2 nghìn người tương đương tăng 2,7% so với năm 2017. Số người sống ở thành thị có 354,7 nghìn người, chiếm 28,4% và sống ở khu vực nông thôn có 892,7 nghìn người, chiếm 71,6%. Dân số nam là 609,2 nghìn người, chiếm 48,8% và dân số nữ 638,2 nghìn người, chiếm 51,4% trong tổng dân số.

Thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tỉnh Bắc Ninh

Trong những năm gần đây, trình độ học vấn và trình độ chuyên môn kỹ thuật của nguồn nhân lực tỉnh Bắc Ninh không ngừng được nâng cao. Theo thống kê năm 2018, tỷ lệ lao động từ 15 tuổi trở lên đang làm việc đã qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ tăng từ 25,4% năm 2017 lên 27,5% năm 2018, trong đó đào tạo khu vực thành thị đạt 33,7%, khu vực nông thôn đạt 21,5% năm 2018. Trong tổng số lao động đang làm việc, nhà lãnh đạo chiếm 1,32%; chuyên môn kỹ thuật bậc cao chiếm 8,4%; chuyên môn kỹ thuật bậc trung chiếm 4,01%; các nghề giản đơn chiếm 47,32%; thợ chiếm 38,8% và các loại công việc khác chiếm 0,05%.

Trình độ chuyên môn kỹ thuật của lực lượng lao động tỉnh Bắc Ninh năm 2018

Nguồn: Niên giám Thống kê Bắc Ninh năm 2018

Chất lượng nguồn nhân lực của Bắc Ninh được nâng cao do có sự quan tâm đầu tư của chính quyền tỉnh và sự mở rộng các loại hình giáo dục. Mạng lưới trường lớp phát triển mạnh, chất lượng giáo dục có nhiều tiến bộ, đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý không ngừng được nâng cao trình độ chuyên môn, cơ sở vật chất các nhà trường được cải thiện, tỷ lệ phòng học kiên cố các cấp học đạt trên 98%. Năm học 2018 – 2019, toàn tỉnh có 459/483 trường học các cấp đạt chuẩn Quốc gia; trong đó cấp Mầm non đạt 158/170 trường (chiếm 92,9%), Tiểu học 154/154 trường (chiếm 100%), THCS 124/136 trường (chiếm 92,6%) và trường THPT công lập 23/23 trường (chiếm 100%). Đặc biệt, hệ thống trường Đại học, Cap đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh tăng cả về số lượng, quy mô học sinh sinh viên, chất lượng và hình thức đào tạo. Toàn tỉnh hiện có 65 trường với khoảng 49.230 sinh viên, trong đó Đại học khoảng 1.760 sinh viên; Cao đẳng 4.640 sinh viên; Trường nghề 39.410 sinh viên; Trung cấp 3.420 sinh viên đang theo học. Bắc Ninh còn đặc biệt quan tâm và định hướng cụ thể việc phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao với nhiều chương trình đào tạo: đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ quản lý nhà nước, ngành giáo dục, ngành công nghệ sinh học,… Những chương trình này đã cung cấp lực lượng cán bộ có năng lực, có trình độ chuyên môn phần nào đáp ứng nhu cầu nhân lực cao trong quản lý hành chính, giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Cơ cấu lao động theo ngành kinh tế của Bắc Ninh giai đoạn 2015-2018

Nguồn: Niên giám Thống kê Bắc Ninh 2018

Cơ cấu nguồn nhân lực đã và đang chuyển dịch phù hợp với định hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Giai đoạn 2015-2017 tỷ trọng lao động trong ngành công nghiệp có xu thế giảm từ 39,35% năm 2015 xuống còn 38,64% năm 2017 và có xu hướng tăng nhẹ giai đoạn 2017-2018. Tỷ trọng lao động trong ngành dịch vụ tăng nhanh hơn từ 35,17% năm 2015 lên 44,36% năm 2018 (tăng 9,19%). Riêng tỷ trọng lao động ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản giảm mạnh (giảm 8,5%). Như vậy sự chuyển dịch này phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Tuy nhiên, nguồn nhân lực tỉnh Bắc Ninh gặp phải một số hạn chế. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức khá cao, tỷ lệ thất nghiệp năm 2018 là 2,08%, trong đó khu vực thành thị là 2,68% và khu vực nông thôn là 1,85%. Nguồn lao động nhập cư vẫn là chủ yếu, nhưng lao động nhập cư chủ yếu xuất thân từ nông thôn nên chất lượng thấp, nguồn nhân lực chất lượng cao không đủ đáp ứng nhu cầu của thị trường. Phân bố nguồn nhân lực chưa đồng bộ, còn mất cân đối, kéo theo tình trạng vừa thừa lại vừa thiếu trong các ngành kinh tế, nhiều ngành còn thiếu lao động yêu cầu trình độ kỹ thuật nhất định như: điện tử, cơ khí,… Chất lượng đào tạo nhân lực còn nhiều hạn chế. Trình độ văn hóa của lao động đã được nâng cao, tuy nhiên chất lượng giáo dục – đào tạo vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của các doanh nghiệp.

Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh

Đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu các khu công nghiệp, khu chế xuất. Để đảm bảo các khu công nghiệp, khu chế xuất phát triển có hiệu quả phải đẩy mạnh đào tạo công nhân kỹ thuật lành nghề. Cần tổ chức các cơ sở dạy nghề bên cạnh các khu công nghiệp, khu chế xuất.

Phát triển, sàng lọc và đào tạo nguồn nhân lực sẵn có, tận dụng tối đa nguồn lực vốn có luôn đóng vai trò quan trọng trong chiến lực phát triển nhân lực của các doanh nghiệp, đưa ra những chính sách bồi dưỡng, thu hút nguồn nhân lực trở lên chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu công việc.

Đào tạo nguồn nhân lực cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động ở nông thôn. Trước hết chính quyền địa phương phải tổ chức hệ thống các cơ sở trường, trung tâm dạy nghề để tạo điều kiện cho người lao động có cơ hội được học tập. Tổ chức nhiều loại hình đào tạo khác nhau như đào tạo tập trung, vừa học vừa làm,…để mọi người lao động có cơ hội tham gia học nghề.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa – hiện đại hóa, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực khu vực nông nghiệp, nông thôn; chính sách về thu hút giáo viên, giảng viên cho các trường dạy nghề. Cần có chính sách ưu tiên, thu hút học sinh vào học các nghề khó thu hút học sinh như các nghề có mức lương thấp, các nghề nặng nhọc,…

Trong chiến lược phát triển của tỉnh, nguồn nhân lực phải được quan tâm tạo mọi điều kiện thuận lợi để không ngừng được nâng cao cả về số lượng và chất lượng. Nguồn nhân lực có chất lượng cao, với số lượng và cơ cấu hợp lý, giàu trí tuệ sẽ là động lực quan trọng để đưa Bắc Ninh trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại.

Ths. Nguyễn Thị Thùy - Viện Nghiên cứu Phát triển KTXH tỉnh