Nâng cao năng lực thực hiện kinh tế tuần hoàn cho doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh (kỳ 1)

28/11/2023 09:08 Số lượt xem: 72

Trong bối cảnh hiện nay, khi kinh tế tuần hoàn đã trở thành xu thế chung trên toàn cầu và là tương lai của doanh nghiệp thì doanh nghiệp nào nắm bắt được xu thế này, vận động chuyển mình trong hội nhập thì doanh nghiệp đó sẽ duy trì, phát huy được vị thế và khẳng định được thương hiệu trong chuỗi giá trị. Kinh tế tuần hoàn giúp doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ các quy định (địa phương và quốc tế) như luật môi trường, luật carbon... thu hút nhà đầu tư và đem lại nhiều lợi ích kinh tế khác. Tại Bắc Ninh, tuy có các mô hình bước đầu tiếp cận kinh tế tuần hoàn nhưng để thúc đẩy sự phát triển cần sự tham gia nhiều hơn của các doanh nghiệp. 

1. Tình hình phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Theo báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh, trong 10 tháng đầu năm 2023, toàn tỉnh có 2.897 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 33,75% so với cùng kỳ năm 2022 với tổng vốn đăng ký hơn 27.756 tỷ đồng, tăng 59,68%. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 9,58 tỷ đồng.

Cũng trong 10 tháng, toàn tỉnh có 766 doanh nghiệp hoạt động trở lại; 356 doanh nghiệp chuyển đổi loại hình hoạt động; 1.642 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng hoạt động…

Tính riêng tháng 10, toàn tỉnh có 366 doanh nghiệp thành lập mới với tổng số vốn đăng ký hơn 2.303 tỷ đồng; vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 6,29 tỷ đồng. Trong đó, tỷ lệ hồ sơ đăng ký doanh nghiệp qua mạng đạt 100%, đứng thứ 01 cả nước.

Lũy kế đến nay, trên địa bàn tỉnh có 21.913 doanh nghiệp với tổng số vốn điều lệ đăng ký hơn 381.251 tỷ đồng. Trong đó, 17.919 doanh nghiệp đang hoạt động với tổng vốn điều lệ hơn 349.489 tỷ đồng; vốn đăng ký bình quân trên một doanh nghiệp đạt hơn 19,5 tỷ đồng.

Ngoài ra có 1.725 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng hoạt động với tổng số vốn điều lệ hơn 13.517 tỷ đồng; 2.269 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh với tổng vốn điều lệ hơn 18.244 tỷ đồng.

2. Thực trạng năng lực thực hiện kinh tế tuần hoàn của doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh

2.1. Những bước đi tiên phong trong xanh hóa sản xuất và kinh doanh

Nhận thức được tầm quan trọng và xu hướng tất yếu trong việc phát triển mô hình sản xuất và kinh doanh theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thời gian qua đã có các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tiên phong đi đầu trong quá trình này. Đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp, ngày càng xuất hiện nhiều các mô hình sản xuất nông nghiệp xanh, các chuỗi liên kết nông sản trên địa bàn tỉnh, xây dựng các vùng sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng kỹ thuật tiên tiến và chú trọng đẩy mạnh các mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn.... Đến nay, đã có nhiều mô hình nông nghiệp tuần hoàn được thực hiện, điển hình như: sử dụng chế phẩm vi sinh xử lý rơm rạ sau thu hoạch tại ruộng để làm phân bón hữu cơ cho sản xuất lúa vụ sau; đệm lót sinh học trong chăn nuôi; mô hình Vườn - Ao - Chuồng – Biogas; mô hình trồng lúa - trồng nấm - sản xuất phân hữu cơ - trồng cây ăn quả; mô hình sản xuất tổng hợp bò - trùn quế - cỏ/ngô - gia súc, gia cầm – cá …

Ứng dụng kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp đã giúp các doanh nghiệp nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh xử lý phụ phẩm, chất thải trong quá trình sản xuất, tái sử dụng trong nông nghiệp, góp phần bảo vệ và tái sinh môi trường.

Bên cạnh những thành công trong lĩnh vực nông nghiệp, một số doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp tỉnh Bắc Ninh cũng đã bước đầu áp dụng kinh tế tuần hoàn. Ví dụ điển hình là: Công ty TNHH Vạn Lợi chuyên về tái chế nhôm ở làng nghề nổi tiếng ô nhiễm nhất miền Bắc-Mẫn Xá (Văn Môn, Yên Phong), Công ty TNHH Giấy Long An, cụm công nghiệp Phong Khê (thành phố Bắc Ninh), Hợp tác xã Minh Tiến, cụm công nghiệp Phú Lâm (Tiên Du) … áp dụng khoa học công nghệ hiện đại, xử lý nước, khí thải ra bảo vệ môi trường.

Ngành dịch vụ logistic cũng không nằm ngoài xu hướng đó khi có sự xuất hiện của Cảng cạn Tân cảng Quế Võ (ICD-Tân cảng Quế Võ), Trung tâm logistics thông minh cao tầng (smart logistics center) tại Khu công nghiệp Yên Phong II-A… Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu nghiên cứu, áp dụng các công nghệ mới, như: Blockchain, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo trong quản lý hoạt động kinh doanh. Đây là minh chứng tạo tiền đề cho sự phát triển vận tải và logistics xanh, kinh tế xanh, bền vững hướng tới lợi ích của cộng đồng doanh nghiệp. 

2.2. Hạn chế trong năng lực thực hiện kinh tế tuần hoàn của doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh

Kinh tế tuần hoàn vẫn còn là khái niệm khá mới mẻ với các doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh. Hơn nữa, trong bối cảnh mới, các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Bắc Ninh cũng còn phải đối mặt phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.  Cụ thể, quy mô doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm tỷ lệ rất lớn, số doanh nghiệp quy mô vừa chỉ chiếm 1,6% tổng số; trình độ công nghệ, quản trị không cao; khả năng liên kết, hợp tác kinh doanh, năng lực tham gia chuỗi giá trị còn yếu…Đặc biệt, số doanh nghiệp vừa và nhỏ được tiếp cận với nguồn vốn ngân hàng để phát triển sản xuất kinh doanh còn khiêm tốn, toàn tỉnh chỉ có khoảng hơn 2.000 doanh nghiệp có dư nợ.

Bên cạnh đó, số lượng doanh nghiệp quan tâm đến ứng dụng và đổi mới công nghệ còn ít. Hiện nay, toàn tỉnh có 10 doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Trong đó, 4 doanh nghiệp được Bộ KH&CN chứng nhận là doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao/doanh nghiệp công nghệ cao là Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam, Công ty TNHH Samsung Display Việt Nam, công ty TNHH Crucialtec Vina và công ty TNHH Flexcom Việt Nam. Ngoài ra, có 6 doanh nghiệp KH&CN là Công ty CP giống cây trồng Bắc Ninh, Công ty CP Đại Thành, Công ty TNHH thương mại dược phẩm Đông Á, Công ty CP Công nghệ sinh học Bảo Khang, Công ty TNHH Lucavi và Công ty CP Phát triển và Đầu tư công nghệ cao Việt Nam. Qua đánh giá, các doanh nghiệp này đều có doanh thu từ việc sản xuất, kinh doanh hình thành từ kết quả KH&CN đạt tỷ lệ tối thiểu 30%; đến nay, tỷ lệ đổi mới công nghệ của doanh nghiệp Bắc Ninh đạt gần 40%; tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao chiếm trên 85% đối với ngành điện tử.

(Còn tiếp) 

Ths. Nguyễn Thị Hoàng Quyên - Viện Nghiên cứu Phát triển KTXH tỉnh Bắc Ninh